Китоби дарси

Усулҳои ҳамфаъол дар дарсҳои таърих

Усулҳои омӯзиши фаъолусулҳое мебошанд, ки ҳамкориро (ё муносибати мутақобиларо) байни омӯзгор ва хонанда, инчунин, хонанда ва омӯзгор талаб мекунанд. Усули таълим ва омӯзиши ҳамфаъол аз хонанда фаъолияти баланд ва дарки эҷодкоронаи маълумоти пешниҳодшударо талаб мекунад. Усули интерактивӣ яке аз усулҳои пешқадам ва маъмули аз ҷиҳати назария ва амалия санҷидашудаи муосири таълим ба шумор меравад. Омӯзгор аз маводи аёнии электронии шавқовар ... Read More »

Як шакли конспект дар синфи 1

Конспект дастури асосии  таълимӣ барои омӯзгор  дар ташкили дарс ба ҳисоб  меравад. Бе конспект дарси  омӯзгор натиҷаи зарурӣ ва  дилхоҳ дода наметавонад. Яке  аз шаклҳои  муосири конспекти  дарсӣ  таҳияи модули  таълимӣ  аст,  ки  барои  солҳои  муайян дар  асоси  барнома,  нақшаи  тақвимӣ,  китоби  дарсӣ  ва маводи  иловагӣ,  мақсади  гузошташуда,  натиҷаҳо,  методу  шаклҳои гуногуни таълимӣ, шакли  корҳои мустақилона, корҳои  ҷуфтӣ,  корҳои  гурӯҳӣ,  ... Read More »

Дарси рангин ҳадафгир аст

Забони тоҷикӣ яке аз забонҳои хеле қадимии дунё буда, таърихи ташаккул ва такомули он беш аз 1500 солро фаро мегирад. Устод Айнӣ дар «Намунаи адабиёти тоҷик» (соли 1926) ба хизмати  сулолаи Сомониён чунин баҳо медиҳад: «Тамоми халқи тоҷику форс дар хусуси он ки баъд аз истилои араб мисли як миллат ба забон, адабиёт ва маданияти худ дар ҷаҳон боқӣ мондаанд, ... Read More »

Ҷӯянда бошем

Ҳар моҳ ҳафтаи 4-ум, рӯзи шанбе дар мактаби мо рӯзи иттиҳодияи методии синфҳои ибтидоӣ баргузор мегардад. Дар ин рӯзҳо мо тасмим гирифтем аз низоми таълими салоҳиятнокӣ мавзӯъҳои мухталифро интихоб намуда баррасӣ намоем. Чунончи: Мақсад аз гузариш ба низоми таълими салоҳиятнокӣ. Назарияҳое, ки барои ташаккули хонандагон мусоидат мекунанд. Таълими хонандамеҳвар, ки ба шахсияти хонанда нигаронида шудааст. Банақшагирии дарс дар асоси стандарти ... Read More »

Китоби дарсӣ бояд мукаммал бошад

Банда ҳамчун омӯзгори собиқдор мехоҳам оид  ба ҳусну қубҳи китоби  дарсии «Адабиёти тоҷик» барои синфи 11 (соли нашр  2015, муаллифон Худойназар Асозода ва Аламхон Кӯчаров) ибрози ақида намоям. Ороиши китоб хуб ва мундариҷааш ба барномаи таълимӣ ҷавобгӯ аст. Ногуфта намонад, ки китоб бо вуҷуди муваффақиятҳо аз камбудиҳо орӣ нест. Агар воқеъбинона назар кунем, дар китоб омӯзиши эҷодиёти ягон адиби ҷавон ... Read More »

Таълими география бе харита?

География  яке аз илмҳои қадимтарин ба ҳисоб рафта, таърихи 5000 — соларо дар бар мегирад. Шавқу рағбати ҳамагон ба ин фан зиёд аст. Географияро  фанни шавқовар мегӯянд. Аммо шавқовар  будан  ва ё набудани  ҳар як  фан  аз маҳорати педагогии омӯзгорон  вобастааст. Оё ӯ дар қалби хонандагон моҳияти омӯзиши ин фанро ҷой карда, шавқу ҳаваси онҳоро нисбат ба омӯзиши ин фан ... Read More »

Шавқмандӣ зиёд шуд

Касби омӯзгорӣ дар ҳақиқат мушкилу заҳматталаб аст, бахусус кор бо синфҳои ибтидоӣ. Соли хониши равон ман бо бисту панҷ нафар хонандаи синфи якум сабақ меомӯзонам. Айни ҳол мо машғулиятҳоро дар заминаи таълими салоҳиятнок роҳандози намуда истодаем. Салоҳият-маҷмӯи дониш, малака ва маҳоратҳои ба ҳам пайвандест, ки ба мақсади ҳалли масъалаҳои мушаххаси  ҳаётӣ (иҷтимоӣ — иқтисодӣ, сиёсӣ, маърифатӣ ва касбӣ) равона карда ... Read More »

Дарси технология бояд ҷолиб бошад

Ман муаллимаи технология барои духтарон мебошам. Бо истифода аз собиқаи кориам мехоҳам    якчанд усули тадрисро ба   ҳамкасбонам   пешниҳод намоям. Ин усулҳо усулҳои дигарро дар зеҳни муаллим бедор карда метавонанд. 1. Усули  дафтардорӣ.  Бигзор дафтарҳои фанни таълими меҳнат мисли  дафтарҳои синфиву кории дигар фанҳо муқаррарӣ ва ҷиддӣ набошад ва  шакли онҳо мувофиқи хоҳиши худи духтарон бошанд. Масалан, хонанда саҳифаҳои  дафтарашро худаш ... Read More »

Таълим босалоҳият буда метавонад?

Калима ва мафҳуми “салоҳият” дар муҳити илмӣ ва касбии кишвари мо нав нестанд. Дар ин маврид, ки шахсе дар риштае оқилона, дониста ва бе камбудӣ фаъолият намояд, дар байни мардум “сарроф”  (дар баъзе минтақаҳо “шарроф” шакли бадалшудаи “с” ба “ш”) мегуфтанд: “Шумо дар ин кор сарроф шудед”, маънои дар ин ё он самти фаъолият аз уҳдаи кор мебаромадагӣ шудани шахсро ... Read More »

Бозӣ бамаврид бошад, хуб аст

Таълими фанни забони модарӣ дар синфи якум дар нимсолаи дувуми таҳсил  сурат мегирад. Усули салоҳиятнокӣ тақозо дорад, ки муаллим аз синфи якум дар дарс фаъолияти бештари хонандагонро таъмин намояд. Аз ин рӯ, дар дарси забони модарӣ барои такмили ташаккули фикрӣ ва зеҳнии хонандагон дар баробари аёниятҳо, расмҳо, варақаҳо, овезаҳо аз бозиҳои грамматикӣ низ самаранок истифода кардан лозим мешавад. Ман бозиҳои ... Read More »

Ҳуснорову тароватбахши замин

Мақсад аз баргузории соатҳои тарбиявӣ ва конфронсҳо доир ба мавзӯи об ба баланд бардоштани сатҳи маърифати хонандагон дар истифодаи об мусоидат менамояд. Бояд дар муассисаҳаи таълимӣ гӯшаҳои «Об — сарвати бебаҳо», «Об — муъҷизаи табиат», «Обҳои шифобахши Тоҷикистон», «Нақши об дар ҳаёти ҳаррӯзаи мо», «Об ҳаёт аст» таҳия карда шаванд. Ин ҷо лаҳзаеро аз дарси тарбиявӣ дар мавзӯи об тавзеҳ ... Read More »

Фанне, ки ҳамеша бо мост

Математика яке аз фанҳои қадимтарин дар тамоми дунёст. Он бо воқеият, бо ҳаёти ҳамарӯзаи мо пайванди қавӣ дорад. Математика ҳамқадам бо ҳаёти инсонҳост, ҳамеша одамон ба он муроҷиат мекунанду дастгирӣ меёбанд, мушкилоти зиёдашонро бартараф месозанд. Дар тамоми олам шахсе нест, ки бе истифода аз математика зиндагӣ дошта бошад. Ҳамаи фанҳо бо математика алоқаманданд, эҳтиёҷ ба мадади он доранд. Барои он ... Read More »

Муаммои нақли хаттӣ

Солҳои зиёд аст, ки соатҳои нақли хаттӣ ҷиддан омӯхта намешаванд. Ҳар сол дар моҳи август машварати омӯзгорони муассисаҳо баргузор мегардад ва ҳатман дар ин машваратҳо ин масъала  ба миён гузошта мешавад. Мутаассифона, ҳар дафъа ба ин масъала равшанӣ андохта намешавад. Қазоват кунед, корҳои хаттӣ дар синфи 5 -12 диктант, 4 иншо- 3 иншои синфӣ, 7 иншои хонагӣ; дар синфи 6 ... Read More »

Китоби хуби дарсӣ кадом аст?

Мехоҳам чанд фикру мулоҳизаи худро оид ба китоби дарсӣ рӯйи коғаз орам. Дар китоби «Забони тоҷикӣ»- и синфи 5 мавзӯъҳо бо тартиб оварда шуда  ба синну соли хонандагон мувофиқанд. Машқҳо низ мувофиқи матлабанд, аммо китоби «Адабиёти тоҷик»-и ҳамин синфро гирем, бисёр мавзӯъҳо ба синну соли хонандагон мувофиқат намекунанд ва барои хонандаи синфи 5-ум душвортар мебошанд. Дар китоби мазкур очерки таърихии  ... Read More »

Китобҳои дарсӣ мукаммал бошанд

Оид ба китобҳои таълимӣ чандин сол аст, ки дар нашрияи «Омӯзгор» фикру мулоҳизаҳои омӯзгорон ва алоқамандони соҳа чоп мешаванд. Ҷамъбасти ин фикру мулоҳизаҳо чунин аст: Китобҳое, ки то имрӯз мавриди истифодаанд, маводи зиёд ё мураккабро пешниҳод менамоянд. Хонанда дар муддати 45 дақиқа ин маводро аз худ карда наметавонад ва ё омӯзгор муайян карда наметавонад, ки кадом қисми маводи пешниҳодшударо асосӣ  ... Read More »

Такмили таълими математика

Маълум, ки дар таълиму тарбияи хонандагон нақши асосро муаллим  мебозад. Маҳз ӯ аз аввалин рӯзҳои ба мактаб қадам гузоштани шогирдон чашмони онҳоро ба дунёи илму ирфон, ба дарки асрори оламу боз менамояд. Ақлу заковат, рӯҳия ва ҷаҳонбинӣ, доираи фаҳмишу дониш, маҳорату малакаи хонандагонро аз захираи дониши худ баҳраманд карда тавонистан обрӯю эътибори муаллимро, ҳам дар байни  шогирдон ва ҳам омӯзгорон ... Read More »

Усули нав дар ибтидои таълими математика

Мафҳуми «Салоҳият»  — шоистагӣ, қобилият, лаёқат,  маҷмӯи дониш, малака ва маҳорати ба ҳам пайвандест, ки ба мақсади ҳалли масъалаҳои мушаххаси ҳаёти (иҷтимоӣ,  иқтисодӣ, сиёсӣ),   маърифатӣ ва касбӣ равона карда мешавад. Ҳар як хонанда ба дарс бо дараҷаҳои гуногуни салоҳиятҳо меояд. Аз ин лиҳоз,  омӯзгор бояд қобилияти  муайян кардани сатҳи салоҳиятнокии  хонандаро  дошта бошад. Омӯзгор барои ташаккули натиҷаҳои  таълими ҳар як ... Read More »

Кор бо китоби дарсӣ

Кор бо китоб дар дарс – амали мураккаб ва хеле душвор аст. Тадқиқотҳо нишон медиҳанд, ки ҳар як сеюм хонандаи мактаби ибтидоӣ дар хондану дарки матни пешниҳодшуда мушкилӣ мекашад. Вазифаи муаллим – ба хонандагон омӯзонидани мустақилона бо китоб кор кардан аст. Кори самаранок бо китоб бояд ҳам дар мактаб ва ҳам дар хона ба роҳ монда шавад. Муаллим бояд ба ... Read More »