Фарҳанг

Кафсан — яке аз нишонаҳои халқияти Меҳргон

Солҳои панҷоҳуми асри гузашта, ҳангоми ҳосилғундорӣ, хусусан бардоштани ҳосили ғалла, дар кӯҳистони Дарбанд, модарам ба ман ҳамели мағзи зардолу, қоқи зардолу, мавизи тут, гоҳо оши буридаву фатири қадқад дода, ба маҳаллаҳои хирманкӯбӣ мефиристод. Он замон ҷаву гандумро бо галагов мекӯфтанд, агар хирман калон бошад, гоҳо муҳлати кӯфтанаш чил – панҷоҳ рӯз давом мекард. Мо наврасон ва ҷавононро калонсолон ҳамчун галаговчӣ ... Read More »

Хуш омадӣ, Меҳргон!

Меҳргон ба монанди Наврӯз таҷассумгари суннатҳои неки инсонист, ки файзу баракати хони пурнеъмати кишоварзонро инъикос менамояд. Бинобар ин, зарур аст, ки ҳар сол бо шукӯҳу шаҳомати хоса таҷлил карда шавад. Аз ин хотир, анъанаву расму оини хос ва фарҳанги ғании мардуми тоҷик, ки аз қадимулайём бо замин сару кор доштанд ва соҳиби маданияти баланди заминдорӣ буданд, то имрӯз зинда боқӣ ... Read More »

«Аспи бобом» дар Олимтой

Дар муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии №40, деҳаи Олимтой, Ҷамоати деҳоти Балховии ноҳияи Муъминобод бахшида ба 70-солагии Нависандаи халқии Тоҷикистон, барандаи Ҷоизаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ Абдулҳамид Самад дар заминаи қиссаи машҳури адиб «Аспи бобом» маҳфили адабӣ барпо гардид. Дар оғоз сарвари муассисаи таълимӣ Холмурод Неъматов иброз дошт, ки хизматҳои нависандаи боистеъдод Абдулҳамид Самад дар рушду нумуи адабиёти ... Read More »

Фароштурук ва гунҷишк

Фасли баҳор, рӯзи гарми офтобӣ буд. Ҳама ҷо сабз, дарахтон пур аз гул ва фароштурукҳо баргашта буданд. Ҷуфти фароштурук дар атрофии хонаи айвони мо чарх зада, ҷойи муносибе барои лонасозӣ мекофтанд. Оқибат як кунҷи айвонро, ки офтобрӯя буд, интихоб карда, ба лонасозӣ пардохтанд. Ҳар ду  фароштурук бо навбат аз лаби ҷӯй лой меоварданду лона месохтанд. Ҳамзамон, дар ҳамсоягӣ ҷуфти гунҷишке ... Read More »

Забони шаҳдрези тоҷикӣ

Дар замони истиқлолият забони тоҷикӣ ҳамчун таҷассумгари симои маънавии халқ, муттаҳидсозандаи неруи ақлониву зеҳнӣ, баёнгари таърихи гузаштаву муосир мақоми волотаре касб намудааст. Ба шарофати ғамхорӣ  ва таваҷҷуҳи ҳамешагии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон забони модарии мо рушди бесобиқа пайдо кард. Аз ҷумла, Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (соли 2009) таъсис ёфт, ... Read More »

Ду гули як чаманем

Дӯстии мардуми тоҷику ӯзбек таърихи дерин дошта, дар дарозои асрҳо обутоб ёфтааст. Ин ду халқи некоин аз қадим аз як дарё об нӯшида, аз як офтоб баҳра бардошта, аз як ҳаво нафас кашидаанд. Тӯю тамошо, шодию хурсандӣ, ғаму ғусса ва дарду алами онҳо муштарак будааст. Ба гуфтаи Боқӣ Раҳимзода, тоҷику ӯзбек як халқанд, ки бо ду забон гап мезананд. Чи ... Read More »

Достони асп

Дар сифату ситоиши асп шурӯъ аз адабиёти классикӣ  то муосир даҳҳо асар эҷод гардидааст. Дар китоби «Авасто» дар хусуси биноии асп чунин омадааст: «Ончунон неруи биноӣ, ки асп дорост, дар шаби тира, агарчи борон биборад ва жолаву тагарг фурӯ резад, мӯи аспе бар замин афтодаро бозтавонад шинохт, ки аз ёл ё думи асп аст». Ё Ҳаким Абулқосим Фирдавсӣ дар «Шоҳнома»-и ... Read More »

Бигзарӣ аз боғ…

Сухане чанд дар ҳошияи китоби Салими Зарафшонфар  «Гултӯфон», Душанбе: «Истеъдод», 2016 Замони мактабхониамон аз адабиёт ба мо омӯзгори мумтозе дарс мегуфт. Ба ифодаи мардуми деҳот, «муаллими зӯр» буд. Ӯ батакрор таъкид мекард, ки адабиёт танҳо он чизе нест, ки шумо аз китоби дарсӣ меомӯзед, адабиёт дунёи бавусъат аст ва бисёр шоиру нависандагони хуб аз доираи китоби дарсӣ берун мондаанд ва ... Read More »

Ситоишномаи омӯзгор

Калима дар дасти омӯзгор на фақат барои дар ғафлат нигоҳ доштани андеша аст, балки барои бедор сохтани дигарон дода шудааст. В.Ключевский Омӯзгори бад ҳақиқатро ҳадя мегирад, муаллими нағз онро меёбад. А.Дистерверч Омӯзгори  ҳақшинос ҳамеша мувоҷеҳ шогирд аст. М.Горкий. Дар тарбия ҳама чиз ба он вобаста аст, ки мураббӣ кист? Ф.Достоевский Ҷабри устод беҳ аз меҳри падар. Саъдии Шерозӣ Таматтӯъе, ки ... Read More »

Бархӯрд бо Мавлоно

Гуфтанд: Зи Шамсулҳақи Табрез чӣ дидед, Гуфтем: К-аз он нур ба мо ин назар афтод. Мавлавӣ Шамси Табрезӣ бомдоди 30 ноябри соли 1244 (мелодӣ) ногумон дар хони Шакарфурӯшони шаҳри Қуния пайдо шуд. Нахустин мулоқоти вай бо Мавлоно дар ҳамин рӯз иттифоқ афтод. Маҳалли бархӯрди ин ду орифи бузург бо номи «Марҷулбаҳрайн» (ҳамомади ду баҳр) машҳур аст. Ин мулоқот инқилоби рӯҳоние ... Read More »

Сайёҳиро ривоҷ бояд дод

Туризм ё сайёҳӣ дар ҷаҳони имрӯза маъруфияти бештаре касб карда, сол ба сол таваҷҷуҳ ба ин соҳа рӯ ба афзудан дорад. Теъдоди сайёҳон дар дунё бамаротиб зиёд мешавад ва бисёр давлатҳо аз ин раванд пурсамар истифода мебаранд, чунки туризм соҳаи бисёр сердаромад аст. Кишварҳое ҳастанд, ки манбаи асосии даромади  буҷеташон аз туризм аст, аз сайёҳӣ чун манбаи даромади иловагӣ фоидаи ... Read More »

Дер зиёд он бузургвор худованд

Устод Рӯдакӣ, қофиласолори назми оламгири тоҷикӣ, бо ашъори зиндагисозу рӯҳнавози хеш имрӯзҳо ҳам ҳамдаму ҳамсози ҷомеаи соҳибистиқлоли тоҷикон аст. Сухани устод мисли алмоспора дар матлаи хуршеди Истиқлол дурахши хос дорад. Ворисони баруманди ӯ аз ганҷинаи ҳикмати ҷовидонааш дар ҳар оғозу анҷоми корҳои бузурги созандагию ободонӣ дурри маънӣ ба каф меоранд ва ному ёди гиромиашро зинда нигаҳ медоранд. Таърих дар вақту ... Read More »

Соҳибқирони шоирӣ устод Рӯдакист!

Рӯдакӣ устоди шоирони ҷаҳон буд, Садяк аз ӯ ту наӣ, Кисоӣ, яргист. Кисоии Марвазӣ Рӯдакӣ рафту монд ҳикмати ӯй, Гул бирезад, нарезад аз вай бӯй. Лоардӣ Ғазал рӯдакивор неку бувад, Ғазалҳои ман рӯдакивор нест. Агарчи бикӯшам ба борик ваҳм, Дар ин парда андар маро бор нест. Унсурӣ Он кас, ки шеър донад, донад, ки дар ҷаҳон Соҳибқирони шоирӣ устод Рӯдакист. ... Read More »

Машъали афрӯхта

«Муддате дар Тоҷикистон меҳмони як дӯсти деринам будам. Дӯстам бо камоли эҳтиром маро бо манзараҳои ҳуснорои ин кишвари хуршедӣ, бо мавзеъҳои таърихии тоҷикон ошно намуд. Хеле лаззат бурдам. Махсусан, сайругашт дар боғистонҳои Тоҷикистон бароям гуворову рӯҳафзо буд. Кас ба дарахтони пурмеваю сарсабзу хушнамуди талу теппаҳо нигариста, як ҷаҳон таассуроти нек мебардорад, аз меваҳои тару тоза ва бенуқсони дарахтони пурсамар, ба ... Read More »

Дастуре, ки интизораш будем

«Фарҳанги имлои забони тоҷикӣ» аз чоп баромад. Мо солҳои тӯлонӣ интизори чунин як дастур будем. Бори нахуст 22 июли соли 1989 Қонун «Дар бораи мақоми давлатӣ пайдо намудани забони тоҷикӣ» қабул  гардид. Он замон дар матбуот,  телевизиону радио аксар ба забони русӣ ҳарф мезаданд, барои инкишофи забони тоҷикӣ ва мавқеи он бархе аз  донишмандон сухан мегуфтанду халос. Коргузорӣ асосан ба ... Read More »

«Шоҳнома»-ро идома мебояд

«Шоҳнома» ҳамосаи бузурги озодагони ориёист, ки назире дар ҷаҳон надорад. Ҳаким Фирдавсӣ бо қудрати сухан таърихи пурҷалоли беш аз ҳаждаҳҳазорсолаи Ориёи бузургро зинда нигоҳ дошт. Аммо дини ғосибони арабу хурофоти ҷоҳилонаи ҳамқавмон нагузошт идомаи достонҳои «Шоҳ-нома» баъди қатли Яздигурду заволи давлати Сосониён навишта шавад. Ҳакими бузургвор паёмбарона оқибати аз дину оини ниёгон бенасиб мондану ба дини тозиёни бадавӣ гирифтор гадидани ... Read More »

Ғаразҳоро зи дил бояд биронем

Борҳо таъкид шудааст, ки тарбия кори хеле мураккаб ва заҳматталаб аст. Андаке костагӣ ё фориғболӣ дар ин кор метавонад фарҷоми фоҷеабор дошта бошад. Ин нукта дар воқеият борҳо собит гаридааст. Чанд ҳодисаи нохушоянде, ки байни хонандагони мактабҳои шаҳри Душанбе ба вуқӯъ пайваст, низ пеш аз ҳама, бозгӯи он мебошад, ки сатҳи тарбия дар муассисаҳои таълимии пойтахт такмил мехоҳад. Дар ин ... Read More »

Ҳунар омили тақдирсоз аст

Дар тақдири насли наврас масъалаи интихоби касб нақши муҳим мебозад, зеро маҳз ба шарофати касби интихобкардааш ҳар фард дар зиндагӣ мавқеъ меёбад, ҳам худ манфиат мебинаду ҳам ба ҷомеа  манфиат мерасонад. Аз ин ҷост, ки фармудаанд: Соҳибҳунаре, ки ботамиз аст. Дар дидаи мардумон азиз аст. Интихоби касб дар раванди таълиму тарбия дорои мавқеи барҷаста буда, омӯзгорон, роҳбарони синфҳо ва дигар ... Read More »