Фарҳанг

Аз ҷавонон ба ҷаҳон номи наку мемонад

Маҳбубтарин шоири асри гузаштаи адабиёти тоҷик Лоиқ Шералӣ  бо ашъори дилошӯби воломазмун ва шевою ширини худ дар дили ихлосмандони назми тоҷик маъво гирифтааст. Месазад, ки Лоиқро «шоири ҷавонон» бигӯем. Зеро бештари ашъораш дар мавзӯи ҷавонӣ аст, онро тараннуму тавсиф мекунад, ифшогари розу ниёзи ҷалби ҷавонон аст. Ба адабиёт ҳам бо ҳамин мавзӯъ (шеъри «Ном») ворид гардид ва бо афсӯси ин ... Read More »

Пайроҳаи сабзи шеър

«Наврӯз – соли нави мо» ном маҷмӯаи ашъори тозаи Раҳмони Бобо армуғони хуб барои кӯдакони хурдсол буда, иборат аз 12 шеър аст. Ин ашъор фарогири мавзӯи тавсифи баҳор ва анъанаҳои ҷашни Наврӯзист. Яке аз омилҳои муҳими худшиносии миллӣ ҳифзу нигаҳдошти расму оинҳои аҷдодӣ ва арҷгузорӣ ба фарҳанги мардумӣ аст. Маҳз ҳамин нукта саросари ашъори ин маҷмӯаро фаро гирифтааст. Дар шеъри ... Read More »

Нақши муассири маҳфилҳои адабӣ

Маҳфилҳои адабӣ дар таълимгоҳҳо дар тарбияи маънавии шогирдон нақши ҳалкунанда мебозанд. Таъсири ин маҳфилҳо ба ҷаҳонбинии кӯдак, дониш ва завқи ӯ хеле амиқ аст.  Ниёгони суханпарвари мо садҳо сол пеш маҳфилҳои шеъру сухан меоростанд ва коми ташнагони илму  маониро аз шеъру ғазал ва сухани баланд ширин месохтанд. Вақте ки асарҳои Айниро мехонем, худро дар ҳалқаи равшанфик-рони аввалҳои асри гузашта дармеёбем. ... Read More »

Нақши китоб ва мутолиаи он

Муҳаммад Ғазолӣ дар ҷойе мефармояд: «Фарзанд амонат аст дар дасти падару модар ва  дили поки фарзанд нафис асту нақшпазир, ҳар нақше, ки ба ӯ гузорӣ, чун мушк ба худ бигирад ва чун замин пок аст, ҳар тухме, ки дар вай бикорӣ, бирӯяд. Агар тухми хайру некӣ аст, ба саодати дину дунё расад ва падару модару муаллим дар ин савоб шарик ... Read More »

Ҳадиси бонуи хушбахт

Хосият Ҷамолова фаъолияти 50-солаи хешро дар ҷодаи омӯзгорӣ «қиссаи як зани хушбахт» меномад. Меҳру садоқати беандозааш ба кори таълиму тарбия аст, ки  дар синни нафақа ҳам аз муҳити мактаб ва шогирдон дар канор буда наметавонад. Зиндагиномаи қаҳрамони мо аз сарнавишти як кӯдаки айёми Ҷанги Бузурги Ватанӣ оғоз гардида, ба як бонуи солору рӯзгордида иртибот мегирад, ки умри босамари худро сарфи ... Read More »

Арҷгузори сухани ноб

Устод Садриддин Айнӣ дар «Ёддоштҳо» оид ба расму русум, урфу одати халқ, маросимҳои мардумӣ, табақаҳои гуногуни аҳолӣ ва ҷамъияти онҳо хеле муфассал ва самимӣ навиштааст. «Ёддоштҳо» дар ҳалли бисёр масъалаҳои адабиёти асри XIX ва ибтидои асри ХХ чун сарчашмаи муътамади адабӣ аҳамияти барҷаста дорад. Ин шоҳасар аз ҷиҳати забон ва сарфу наҳв низ ҷолиб аст. Аз ҷумла, дар он синонимҳо ... Read More »

Ифодагари ҳамбастагии инсону табиат

Фарҳанги ҷаҳонӣ аз беҳтарин офаридаҳои халқҳои гуногунзабони олам ба ҳам омадааст. Ин ганҷинаи бебаҳо ҳазорсолаҳост, ки мисли як кохи баланду пуршукӯҳ инсониятро ба дун-ёи зебои илму ҳунар ва санъат ҳидоят менамояд. Хушбахтона, дар ғанӣ гаштани ганҷинаи фарҳанги умумибашарӣ ҳиссаи миллати тоҷик ниҳоят калон аст. Ҳам фарҳанги моддӣ  ва ҳам фарҳанги ғайримоддии халқи мо бо сифатҳои хосу баргузида фарқ мекунад. Наврӯз ... Read More »

Оташи гармибахшу рӯшаниафзо

Мардуми ориёинажод дар саросари олам бо таърихи дерину фарҳангу маънавиёти рангини хеши эътирофшудаву шуҳратёранд. Дар қатори дигар дороиҳои маънавӣ ин мардуми шарафманд ва некниҳод як силсила ҷашнҳое доранду дер боз таҷлил менамоянд, ки аз ҳар ҷиҳат шоистаи таваҷҷуҳ ва баррасианд. Ҷашнҳои Наврӯз, Меҳргон ва Сада, ки хоси мардумони ориёитаборанд, мазмуну муҳтаво ва аҳдофи хосеро дороянд. Наврӯзи ориёинасл имрӯз мақоми ҷаҳонӣ ... Read More »

“Намунаи адабиёти тоҷик”- шаҳодатномаи миллат

ё чаро фармони Бухарин дар бораи чопи такрории ин асар иҷро нагардид? Дар нимаи аввали асри XX  тоҷикон бо шарофати  Инқилоби Октябр соҳиби давлати ниммустақили худ гардида бошанд ҳам, дар ин давра забон ва миллати тоҷик ба муқобилияти шадиди пантуркизм дучор шуд.  Дар қатори онҳо як гурӯҳ донишмандон ва сиёсатмадорони тоҷик ҳам буданд, ки хоинона ақидаҳои пантуркистонро ҷонибдорӣ ва дастгирӣ ... Read More »

Чӣ дорӣ дар вафодорӣ?

Тафсири як ғазали Лоҳутӣ Абулқосим Лоҳутӣ ошиқи Ватан-ошиқи Эрони мазлум буд. Ва ин дарди ҷонсӯз ба сари шоири ватанпарвар кулфатҳои зиёде ба бор овард, лек иродаи матини ошиқи озодихоҳро касе ё чизе шикаста натавонист. Ғазале, ки дар зер тафсир мекунем барги сабзест аз осори кӯйи ғарибӣ (Истамбул) ва бозгӯйии ранҷҳои шоир. Қаҳрамонҳои ғазал ошиқ-шоир,  маъшуқа-Ватан, рақиб-ҳокимони золими давр, сайёд-империалистони англис ... Read More »

Ҳама масъули истиқболи Наврӯз

Омодагиҳо ба ҷашни Наврӯзи байналмилалӣ аз охирҳои соли сипаригардида оғоз ёфт. Тибқи Нақшаи чорабиниҳо оид ба омодагӣ ва баргузории ҷашни Наврӯзи байналмилалӣ, ки аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1 декабри соли 2016 ба тавсиб расидааст, ҷашни ҷумҳуриявии Наврӯзи байналмилалӣ имсол дар шаҳри Турсунзода рӯзҳои 21-22 март истиқбол гирифта мешавад. Ангораи хуштарҳи идонаи Наврӯз тасдиқ карда шуд. Дар заминаи тадбирҳои ... Read More »

Ҷашни дерсолу безавол

5114272-solnechnaya-pogoda-vesnoy-v-pole

«Ҷамшед донишваронро гирд кард ва гуфт:-Чист, ки мулкро боқӣ ва поянда дорад? Гуфтанд:-Дод кардан ва дар миёни халқ некӣ кардан. Пас Ҷамшед бифармуд: -Ҳар чӣ дар ӯ дод бошад, маро бинамоед, то ман он кунам. Ва нахустин рӯз, ки Ҷамшед ба додрасӣ бинишаст, Ҳурмуздрӯз буд ва моҳи фарвардин. Пас он рӯзро Наврӯз ном карданд» Ин мазмун аз китоби машҳури «Таърихи ... Read More »

Таърихи тақвими мардумӣ

Аз рӯи тадқиқоти илмӣ инсон дар рӯи замин даҳуним миллион сол барои рӯзгори худ талош мекунад ва тақвим аз воситаҳои асосии пешбурди рӯзгори одам ба ҳисоб меравад. Одамон дар минтақаҳои гуногуну шароиту иқлими ҳархела барои худ тақвимҳо сохта, аз рӯи онҳо солшумориро пеш мебурданд. Бо пешрафти илму техника тақвимҳо ҷо-ҷо таҳрир ёфтанд, қисме моҳияти аслии худро гум карда, тамоман аз ... Read More »

Масъулияти омӯзгор

ҳашт сол аст, ки омӯзгорам, ҳаргиз эҳсоси пушаймонӣ надорам, зеро аз ҳамкасбон, шогирдон ва ҷомеа самимияту меҳрубонӣ дарёфтам. Ҳар рӯз бо шавқи дил ба сӯйи даргоҳи муқаддас мешитобам. Дар он ҷо маро қалбҳои беолоиш интизоранд. Барои ман бо онҳо будан хеле роҳат аст. Ман тамоми ҳунару истеъдодамро сарф мекунам, то ин ниҳолакҳоро ба самти ростию дурустӣ, некию ҳақиқат, адлу инсоф, ... Read More »

Аё, модар, мадори ман ту будӣ

(Омӯзиши мавзӯи «Модарнома»-и Лоиқ Шералӣ дар синфи 11 бо усули фаъоли таълим) Мавзӯъ: «Модарнома»-и Лоиқ Шералӣ Мақсади дарс: Ташаккули дониши хонандагон оид ба мавзӯъ; инкишоф додани нутқи шифоҳии хонандагон ва такмили захираи луғавии онҳо; дар ниҳоди хонандагон парваридани ҳисси хештаншиносӣ ва худогоҳии миллӣ, тарбия намудани хонандагон дар рӯҳияи иззату эҳтиром нисбат ба калонсолон, бахусус, модарон. Усули дарс:  Дарс — саёҳат ... Read More »

Шоири навгувора

Шеъри устод Рӯдакӣ эъҷози сухан аст ва аз ин ҷост, ки шоири тавоно бо ҳасрат иқрор шудааст: Шеъри устод Рӯдакӣ эъҷози сухан аст ва аз ин ҷост, ки шоири тавоно бо ҳасрат иқрор шудааст: Ғазал Рӯдакивор неку бувад, Ғазалҳои ман Рӯдакивор нест. Муосирони шоир ва суханварони баъдина Рӯдакиро чун қофиласолори назми тоҷик, соҳибқирони шоирӣ, устоди шоирон, султони шоирон ва Одамушшуаро ... Read More »

Сухангустари иқлими сухан

Ҳофизи Шерозӣ суханвари беҳамто, шоири лисонулғайб, нобиғаи асри XIV форсу тоҷик Машриқу Мағрибро бо суханони ноб ба ҳайрат андохта. Шиблии Нуъмонӣ дар ситоишаш гуфта: Гар худовандӣ талаб дорӣ дар иқлими сухан, Бандагии Ҳофизи Шероз мебоист кард. Инак, тафсири як ғазали Ҳофиз Онон, ки хокро ба назар кимиё кунанд, Оё бувад, ки гӯшаи чашме ба мо кунанд?! Луғат: а) Онон – ... Read More »

Айб аст, ки дар ҳунар накӯшӣ

Ҳикмати машҳури Саъдии Шерозӣ – «Туро пурсанд, ки ҳунарат чист, на ин ки падарат кист», ки дар «Гулистон»-и бехазони ӯ омадааст, ба таври хеле дақиқ моҳияту аҳамияти ҳунару ҳунаромӯзиро таъкид месозад. Умуман, ниёгони хирадманди мо ба ситоиши ҳунар ва собитсозии аҳамияти барҷастаи он дар ҳаёти ҳар як инсон таваҷҷуҳи махсус зоҳир кардаанд. Эшон ҳунарро воситаи дар зиндагӣ ёфтани мавқеи сазовори ... Read More »